დაჩეხილი, მაგრამ მაინც გენიალური: ძეფირელის “აიდა” თბილისის სცენაზე

თბილისის ოპერის ხელახალი გახსნიდან ერთ წელიწადზე მეტი გავიდა და მდგომარეობა თითქოს უკეთესობისკენაა: ახალი სამხატვრო ხელმძღვანელი და ახალი გადაწყვეტილებები ბევრ საინტერესო სიახლეს გვპირდება. ერთ-ერთი ასეთი უკვე განხორციელდა და მაყურებელმა საქართველოში პირველად იხილა ფრანკო ძეფირელის მიერ დადგმული “აიდა”, რომელმაც ფართო მასების აღფრთოვანება გამოიწვია.

დაკავშირებული სურათი

ბუსეტოს ოპერის თეატრი, იტალია

ხუმრობა ხომ არ არის, თითქმის ერთი წელი ელოდო სიახლეს ოპერის თეატრში და ეგრევე ძეფირელი დაგხვდეს? ყველაზე საინტერესო ის არის, რომ დადგმა სულაც არ გახლავთ დიდი ზომის თეატრისთვის გამიზნული. ეს “აიდა” რეჟისორმა 2001 წელს, ვერდის მშობლიურ ბუსეტოში დადგა, რომელიც ჩვენსას მასშტაბით ძალიან ჩამორჩება. მიუხედავად ამისა, ძეფირელის ეს გადაწყვეტა თბილისის სცენაზე არ ჩაკარგულა, რადგან მას თან ახლდა ის მომნუსხველობა, რომლითაც რეჟისორის ხედვა ასეთი ცნობილია. იგი დგამს ძველს, ძველებურად მაგრამ ყოველთვის ახალი ჯადოქრობით. თბილისში წარმოდგენა მაესტროს მუდმივი ასისტენტის, სტეფანო ტრესპიდის ხელმძღვანელობით დაიდგა.

მეორე მოქმედების ფინალი

მიუხედავად მომნუსხველობისა, ოპერის ამ დადგმას აკლია რამდენიმე ადგილი. როგორც ჩანს, ნატურალიზმის მოყვარულ ძეფირელის, ზედმეტი მოეჩვენა პირველსა და მეორე მოქმედებაში გამეორებული პასაჟები და ცეკვა. რამდენად ხელშესახებია მსოფლიო შედევრი, ეგ ცალკე სადაო თემაა, თუმცა ის, რომ ოპერა ყოველთვის უფრო პირობითი იქნება, ვიდრე დამატული თეატრი, ეს ისედაც ცხადია და სცენების შეკვეცით ამას არ “ეშველება”.

პირველი წარმოდგენა 4 მარტს გაიმართა.

აიდა – იანო ალიბეგაშვილი

რადამესი – გიორგი ონიანი

ამნერისი – ანიტა რაჭველიშვილი

ამონასრო – გიორგი გაგნიძე

რამფისი – გიორგი ანდღულაძე

ფარაონი – რამაზ ჩიკვილაძე

მაესტრო დანიელ ორენი

პირველ წარმოდგენას დიდმა დანიელ ორენმა უდირიჟორა, რომელსაც, სხვათა შორის, გამოსვლისას სადირიჟორო ჯოხი დაავიწყდა, მაგრამ მალევე მოუტანეს. სწორედ მის უკან ვიჯექი და საკუთარი თვალით ვაკვირდებოდი, როგორ გრძნობდა მაესტრო თითოეულ პასაჟს და სურდა, ორკესტრსაც ზუსტად ასე გადმოეცა და გამოეცა სათქმელი. პერიოდულად სოლისტებს ანიშნებდა, თვალებში მიყურეთო. ასე იცის დირიჟორთან ცოტა სარეპეტიციო დრომ.

იანოს პიანომ დარბაზი მოაჯადოვა. მესამე მოქმედების დასაწყისში ნამღერი “ო, სამშობლოვ ჩემო” (O, patria mia) და ბოლოსკენ პიანოზე შესრულებული მაღალი დო, ეს ის იყო, რაც მთელი არიის გადაწყვეტას კარგად მოუხდა. აიდაც ხომ ასეთია: ეთიოპიის დამონებული პრინცესა თავის თავში მალავს და ხარშავს სამეფო წოდებასაც და დიდ სიყვარულს. სწორედ ამ ტკივილს მისტირის ჩუმად, თავისთვის, რადგან თითოეული ხმამაღალი სიტყვა შესაძლოა, სიცოცხლის ფასად დაუჯდეს.

გიორგი ონიანი, პირადად ჩემთვის, არის პირველი რადამესი, რომელიც ცოცხლად მოვისმინე და ამიტომ ყოველთვის ემოციურად ვიხსენებ მის ნამღერს. ეს იყო 12 წლის წინ, იმავე თეატრში, ოღონდ სხვა რეჟისურით. ვფიქრობ, გიორგი ონიანი თავის გმირს პიროვნულადაც და ხმის თვალსაზრისითაც ძალიან ესადაგება, რადგან ორივე ჰეროიკული ხასიათისაა. ამასთან ერთად, ძეფირელი-ტრესპიდისეული ინტერპრეტაცია კიდევ უფრო ეხმარება მას, საინტერესოდ და სიღრმისეულად წარმოაჩინოს რადამესი თავისი განცდებითა და, რაც მთავარია, თავისი სიმართლით, რომლის ერთგულიც სიცოცხლის ბოლომდე დარჩა.

ყველაზე მეტად ანიტა რაჭველიშვილს ველოდი და, ალბათ, ასე იყო იმ დღეს დარბაზში შეკრებილთა უმრავლესობა. აქამდე ქართველი მაყურებელი მისი მხოლოდ საკონცერტო შესრულებებით იყო განებივრებული და საქართველოში ნამდვილ საოპერო წარმოდგენაში არ ენახა. ის აღფრთოვანება, რომელიც მისი ამნერისის სცენაზე გამოჩენის პიველივე წამებმა პირველ და მეორე მოქმედებებში გამოიწვია, მეოთხე მოქმედებაში უკვე ისტერიკულ ოვაციებში გადაიზარდა. ზუსტად იმ მომენტში, როცა ეგვიპტის პრინცესა საშინელ რეალობას სრულიად მარტო და დაუცველი შეეჩეხა; ზუსტად მაშინ, როცა ამნერისის სასოწარკვეთილმა წყევლამ ორკესტრი გადაფარა, დარბაზში გამაყრუებელი აპლოდისმენტები გაისმა. ეს იყო, ერთი მხრივ, მოსისხლე მტრის გულში სიყვარულის გამარჯვება, რომელიც საზღვრებს არ ცნობს და, მეორე მხრივ, თვითონ ანიტას, როგორც ქართულ საოპერო სცენაზე დებიუტანტის გამარჯვება.

გიორგი გაგნიძე ბისზე

დასაფასებელია გიორგი გაგნიძის წვლილი, როგორც მესამე მოქმედების გმირისა. მის პერსონაჟს, ეთიოპიის მეფე ამონასროს, სწორედ აქ ეძლევა საკუთარი თავის სრულად გამოვლენის საშულება. სწორედ ამიტომ ვერდიმ მას მრავალფეროვანი გამოწვევა შესთავაზა. აქ გვხვდება მოსიყვარულე მამაც, საკუთარ სამშობლოზე შეყვარებული მეფეც, ცბიერი მტერიცა და წყობიდან გამოსული მშობელიც. გიორგი გაგნიძემ ყოველივე ეს ძალიან ბუნებრივად და დამაჯერებლად გადმოსცა. მისი არტისტიზმის წყალობით, ქართული სუბტიტრების გარეშეც გასაგები იყო თითოეული ემოცია და მათი მნიშვნელობა. შედეგად, მესამე მოქმედების დასასრულს, გიორგი გაგნიძე მაყურებელმა ბისზე გამოიძახა.

პირველი მოქმედება

ბანები ყოველთვის ჩვენი ძლიერი მხარე რომ იყვნენ, ეს კიდევ ერთხელ დაამტკიცეს რამაზ ჩიკვილაძემ და გიორგი ანდღულაძემ. რამაზის მონოლითურმა ბასსო პროფონდომ, რომელიც ფარაონის პირით საუბრობდა ვერდის ძალა აჩვენა, ხოლო ანდღულაძის ექსპრესიამ ამავე კომპოზიტორის მუსიკის ემოციურ შრეებს გაუსვა ხაზი.

პირველი მოქმედება

აიდას არია პიველი მოქმედებიდან

პირველი მოქმედების ფინალი

ამნერისი და აიდა მეორე მოქმედებიდან

ამონასრო და აიდა მესამე მოქმედებიდან

ანიტა რაჭველიშვილი ბისზე

საბოლოო ჯამში, სოლისტებმა და გუნდმა სცენაზე ისეთი მუხტი დადეს, რომ ნამდვილად გადაფარეს ორკესტრანტების მიერ რამდენჯერმე არაზუსტად შესრულებული ცნობილი მარში. დიახ, ჩვენი სასულეები, სამწუხაროდ, კიდევ არ დგანან მოწოდების სიმაღლეზე და ამას ვერც ერთი უცხოეთიდან მოწვეული გენიალური დირიჟორი ვერ უშველის. ამის გამოსწორება ჩვენი მხარის ვალია. წარმოდგენა კი დასრულდა ისეთივე დიდებული მოკრძალებით, როგორც დაიწყო და როგორც თავად კომპოზიტორს ჰქონდა ჩაფიქრებული. Pace, pace…

ყველა ვიდეოს სანახავად ეწვიეთ Georgian Opera-ს იუთუბის არხს.

“ატილა” და ოპერის პოლიტიკა

25501864225_8be71546b7_o

გაზაფხულს თბილისის ოპერა ახალი, უფრო სწორედ, განახლებული წარმოდგენით შეხვდა. ჯუზეპე ვერდის ნაკლებად ცნობილი “ატილა” 1-ელ მარტს ქართველმა სოლისტებმა, ხოლო 3-ში – იტალიელმა მომღერლებმა შეასრულეს. მეც, ისევე, როგორც დარბაზში მყოფთა უმრავლესობამ, უცხოელი შემსრულებლების მოსმენა ვარჩიეთ და ფულიც ქველმოქმედებაში გადახდაც ვამჯობინეთ (3 მარტის წარმოდგენა “იავნანას” ორგანიზებული იყო). ვინაიდან ბილეთების ფასი ორივე რიცხვში იგივე ღირდა, პრემიერის დღეს ოპერის დარბაზი ნახევრამდე ძლივს გაივსო. ესეც ოპერის “სწორი” მარკეტინგული პოლიტიკა.  Read the rest of this entry

აიდა

aida_3

1869 წელს, როცა, ჩრდილოეთით, მენდელეევი თავისი აღმოჩენით გაცისკროვნებული დაიარებოდა, სამხრეთით, ეგვიპტელები ხმელთაშუა და წითელი ზღვების სუეცის არხით დაკავშირებას ზეიმობდნენ. ქვეყნის მთავრობამ სახელოვან ჯუზეპე ვერდის ამ დიდი მოვლენის სახოტბო მუსიკის შექმნა სთხოვა. უკვე ხანშიშესული კომპოზიტორი უარზე იდგა, მაგრამ დაითანხმეს და 1870 წლიდან თავის საქმეს შეუდგა. “აიდა”, ან Aida, ვერდის ბოლოდან მესამე ოპერაა, რომელიც 1871 წლის 24 დეკემბერს, ეგვიპტის დედაქალაქში, ხედივალის საოპერო თეატრში დაიდგა.  კომპოზიტორი მას არ დასწრებია.

ოპერა იმდენად წარმატებული გამოვიდა, რომ, მსოფლიო პრემიერიდან ათი წლის განმავლობაში “აიდა” დაიდგა მსოფლიოს 155 თეატრში. სამწუხაროდ, ვერ მოვიძიე ინფორმაცია, თბილისში როდის ჩამოიტანეს. დიდი ალბათობით, ჯერ კიდევ ძველი ოპერის თეატრი უმასპინძლებდა პრემიერას. სხვათა შორის, ტერეზა შტოლცმა, რომელმაც პირველმა იმღერა აიდას პარტია ლა-სკალაში, ჩვენი თეატრიდან გაიკვალა გზა დიდ საოპერო სამყაროში! Read the rest of this entry

Renovated 164-Year-Old Opera Reopens

farda.jpg

After 43 years, public first saw the reconstructed artsy curtain that had been lost due to fire in theatre.

On January 30 and 31, Tbilisi State Opera finally opened its doors to the public, representing Georgian opera Abesalom And Eteri. First time public saw the grand lustre and reborn legendary curtain together. The lustre, which is covered with Austrian crystal, appeared in 1977, after fire in the theatre burned its interior and the well-known curtain, designed by Sergo Kobuladze. After thetre’s restoration the curtain remained lost. It took 8 months for artists and designers to recreate the curtain from original plans and sketches.

First production featured Tamar Iveri (soprano) as Eter and Lado Ataneli (baritone) as Murman. Iveri, who has already sung on world’s biggest opera stages, had her debut in Georgia. It’s her first Georgian role. As for Ataneli, he sang his part after 23-year-pause. Teimuraz Gugushvili (tenor), who has been singing Abesalom for decades, sang it once again.

Read the rest of this entry

განახლებული ოპერა ანუ საბოლოოდ რა მივიღეთ?

24739889715_e0a7bdb49e_c

ქორწილის სცენა “აბესალომ და ეთერის” პირველი მოქმედებიდან

დაგვადგა საშველი!

6 წლის ლოდინისა და ფონდ “ქართუს” მიერ დახარჯული 40 მილიონის შემდეგ, როგორც იქნა, თბილისის ოპერა საზეიმოდ გაიხსნა. პირადად ჩემთვის კი ოპერის გახსნა ყველაზე მნიშვნელოვანი იმიტომაა, რომ პირველად, ოპერის ისტორიაში, ერთმანეთს შეხვდა ბროლის ჭაღი და ლეგენდარული ფარდა (ავსტრიული ბროლით შემკული ჭაღი ოპერის დარბაზში 1977 წელს, ხანძრის შემდეგ დაკიდეს, როცა სერგო ქობულაძის მიერ შექმნილი ულამაზესი ფარდა განადგურებული იყო. ჭაღის შესაკეთებლად, ბროლის დეტალები სპეციალურად “სვაროვსკისგან” გამოიწერეს, ხოლო ფარდის ასლი გაუკერავ აბრეშუმზე დაპრინტეს და მის აღდგენას 8 თვე დასჭირდა).

მე, როგორც რიგითი მოკვდავი, სანახაობას მეორე, ნაკლებშუბიან დღეს დავესწარი. მერე რა, რომ ჯერჯერობით ერთადერთი ბლოგერი ვარ, რომელიც წლებია, ოპერაზე წერს: მაინც მიმაჩნია, რომ ოპერის გახსნაზე დაპატიჟებულთა სია მეტნაკლებად ადეკვატურად იყო შედგენილი. თუ ვინმეს გგონიათ, ოპერის მენეჯმენტი ამ დროს მუსიკის მოყვარულებზე ფიქრობდა, გაიხსენეთ, ბავშვები როგორ კეთდება. მთავარი ხომ ფინანსები და პოლიტიკური ელიტის გულის მოგებაა. ასეა ყველგან და ყოველთვის. არც ქურქების თემა გამკვირვებია: როგორც იქნა, გაიხსნა ის ადგილი, სადაც, მიღებულია, ის ჩაიცვა, რაც ყველაზე ძვირფასი გაქვს. თუმცა აქვე მკაცრად ვემიჯნები ქურქებისთვის ცოცხალი არსებების გატყავებას და ვამბობ: ძირს ახალი “შუბები”! ახლა საქმეზე გადავიდეთ. Read the rest of this entry

როგორი იყო პირველი ოპერის თეატრი?

tiflis_city_theater2c_curtain

დღეს თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრი საზეიმოდ გაიხსნება და წერტილი დაესმება 6-წლიან ლოდინს, რომელიც ამ სფეროების მოყვარულებს (და არამხოლოდ) გვაწუხებდა. 164-ე სეზონს თეატრი გადიდებული საორკესტრო ორმოთი, უახლესი ტექნოლოგიით აღჭურვილი სცენითა და მოწესრიგებული აკუსტიკით შეხვდება. თუმცა ამ პოსტში მე მინდა, თბილისის სხვა ოპერის თეატრზე გიამბოთ და ვეცდები, გაგიცოცხლოთ მე-19 საუკუნის 50-60-იანი წლები, როცა ოპერა დღევანდელი თავისუფლების მოედანზე იდგა. მაშ ასე, როგორი იყო პირველი ოპერის თეატრი?

Read the rest of this entry

ოპერა ოპერამდე

pano_20160117_205710-01_24475837185_o

ამ ბლოგზე ბოლო პოსტის დაწერიდან თითქმის 5 წელი გავიდა. სწორედ ამდენ ხანს ველოდეთ თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის განახლებას. სარემონტო სამუშაოები, წესით, 2013-ში უნდა დასრულებულიყო, მაგრამ, ოპერისთვის ვის ეცალა, როცა წარმოდგენა რეალობაში თამაშდებოდა? ასეა თუ ისე, 30 იანვარს ოპერა კვლავ დაუბრუნდება თბილისს და “აბესალომ და ეთერით” გახსნის სეზონს.

ორიოდ დღის წინ, სრულიად შემთხვევით, საშუალება მომეცა, ჩემი აზრით, თბილისის ყველაზე ლამაზი შენობა დათო ტურაშვილის ექსკურსიამძღოლობით დამეთვალიერებინა. ოპერა ისევ ისეთია, როგორც 5 წლის წინ დავტოვე. იგივე ჭაღები, კიბეები, მოხატულობა. უბრალოდ, შეფერილობაა განახლებული, რაც იქაურობას სიახლისა და მდიდრულობას სძენს. უფრო ზუსტად, კი ოპერა შიგნიდან ასე გამოიყურება. Read the rest of this entry

Tbilisi State Opera Will Open In 2013

Tbilisi State Opera, built in 1887, has been temporarily closed for reconstructing works till 2013. The interior of the building, as well as facade, will be renovated. All the halls, including the grand hall, will be repainted and renovated with new details and elements. As for the big Swarovsky luster, it will be  polished and will be lifted up 10 minutes before every performance.

For now the number of performances are reduced and scheduled in other theatres’ playbills.

Operatic Music Concert In Conservatory

Cast: Nino Machaidze, Irine Taboridze, Irine Ratiani, Mariam Kobaliani, Ani Tsartsidze, Legi Imedashvili, Nikoloz Lagvilava, Mamuka Tepnadze, Anzor Khidasheli, Vakhtang Jashiashvili

Conductor: Gianluca Marciano

Read the rest of this entry

Briefly About Opera

Attention: for those, who is lazy to read this post, this video might be something like compensation:

A young group of  students, after their first lecture, discuss their interests and hobbies in the cafe.

_ I love Justin Timberlake, I want a baby from him, a little Justin! _ says African American Sheila.

_ Things become more jazzy when it comes to Ella Fitzgerald _ Ronald from Bosnia answers.

_ Hey, and what about Opera? _ everybody look at Gianni with surprise.

_ So… Opera it’s… it’s aaa, oh Opera it’s when people scream, yeah? And what’s the point of listening it? _ asks Leby, a fan of Rock.

Yeah, Gianni is in a deep trouble to explain that Opera has nothing to do with screaming. But how? What to compare it to make his friends believe in the magic of Opera? Maybe, sport? Why not… Read the rest of this entry